Cướp bóc giải thích được một phần điểm xuất phát, nhưng không giải thích được khoảng cách ngày càng lớn sau nhiều thập kỷ độc lập

Khái niệm::
"Giàu là do đi Cướp thuộc địa, chứ ngon gì".

Gần đây, trong một số bình luận trên các post của mình, có một luận điểm (luận điệu) khá là giống nhau, kiểu như cùng xuất xứ từ 1 lò: tụi phương Tây giàu là nhờ cướp bóc trước đây.

Đây là 1 thủ thuật ngụy biện vì dựa trên một phần (lại là 1 phần) sự thật lịch sử, rồi đưa ra kết luận khi không xem xét tới những tác nhân quan trọng khác (muti-factors).

Cuốn sách "The Wealth and Poverty of Nations: Why Some Are So Rich and Some So Poor" (Sự giàu và nghèo của các quốc gia) xuất bản năm 1998 của nhà sử học kinh tế David S. Landes (Giáo sư Đại học Harvard) là một tác phẩm kinh điển giải thích nguyên nhân dẫn đến sự bất bình đẳng về kinh tế giữa các khu vực trên thế giới.

Luận điểm trung tâm của GS. Landes giải thích cho sự khác nhau không đến từ may mắn hay tài nguyên sẵn có, mà là sản phẩm của thể chế tự do, tri thức khoa học, ứng dụng công nghệ và một văn hóa tôn trọng lao động, sáng tạo.

Chủ nghĩa thực dân và việc bóc lộn thuộc địa đóng vai trò rất lớn, nhưng nó không phải là yếu tố duy nhất hay nguyên nhân cốt lõi quyết định một quốc gia có giàu có bền vững hay không.

Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai đế quốc đi đầu trong việc xâm chiếm thuộc địa và cướp phá hàng ngàn tấn vàng, bạc từ Nam Mỹ nhưng tại sao họ tụt hậu hơn nhiều nước giàu có phát triển khác ?

Thụy Sĩ, Thụy Điển, Đan Mạch, Phần Lan, Áo hầu như không có thuộc địa hoặc có mà khônhg đáng kể sao lại giàu ? có phải vì giáo dục chất lượng cao, thể chế minh bạch, công nghệ advanced (như cơ khí chính xác, dược phẩm, tài chính) và năng suất lao động ?

Nhật Bản hóa giàu và trở thành cường quốc công nghiệp (thời Kỳ Kinh tế Thần kỳ sau Thế chiến II) khi họ đã mất toàn bộ thuộc địa (Triều Tiên, Đài Loan, Đông Dương...). Sự trỗi dậy của Nhật Bản hoàn toàn dựa vào quản trị, công nghệ, kỷ luật lao động và thương mại tự do.

Nếu nguyên nhân chính là bị khai thác thì sau khi độc lập (hầu hết từ thập niên 1950–1970), các nước này lẽ ra phải bắt kịp nhanh. Thực tế cho thấy sự khác biệt lớn giữa những nước chọn thể chế cởi mở, bảo vệ quyền sở hữu, đầu tư giáo dục với những nước chọn mô hình tập trung quyền lực, tham nhũng cao, bài ngoại hoặc kế hoạch hóa cứng nhắc.

“Cướp bóc” giải thích được một phần điểm xuất phát, nhưng không giải thích được khoảng cách ngày càng lớn sau nhiều thập kỷ độc lập.

Trích từ:: Võ Đình-Trí - "Giàu là do đi Cướp thuộc địa, chứ ngon gì"....